Legionella Kontrolü: Su Sistemlerinde Risk Yönetimi ve Mevzuatın Önemi

Legionella, doğal ve yapay su sistemlerinde bulunabilen, Gram-negatif, çomak şeklinde ve aerobik bir bakteridir. Özellikle uygun sıcaklık, suyun durgunlaşması, tortu ve biyofilm oluşumu gibi koşullar bakterinin su sistemlerinde çoğalmasına uygun ortam oluşturabilir.

Legionella açısından risk yalnızca bakterinin su içerisinde bulunmasıyla sınırlı değildir. Legionella içeren suyun çok küçük damlacıklar halinde aerosol oluşturması ve solunum yoluyla alınması, Lejyoner Hastalığının temel bulaş yollarından biridir. Bu nedenle su sisteminin yapısı, kullanım şekli ve aerosol oluşturma potansiyeli risk değerlendirmesinde önem taşır.

Legionella enfeksiyonu özellikle ileri yaştaki kişilerde, sigara kullananlarda, kronik hastalığı bulunanlarda ve bağışıklık sistemi zayıflamış bireylerde daha ciddi seyredebilir.

Hangi Su Sistemleri Legionella Açısından Risk Taşır?

Legionella kontrolünde özellikle sıcak ve soğuk kullanım suyu sistemleri, duş başlıkları ve bataryalar, sıcak su depoları, soğutma kuleleri, spa ve jakuziler, nemlendirme sistemleri ile aerosol oluşturabilen diğer su sistemleri değerlendirilmelidir.

Bunların yanında işletmelerde bulunan dekoratif ve süs havuzları da, özellikle suyun devridaim ettiği, sıcaklığın yükseldiği, biyofilm oluşabildiği veya aerosol meydana geldiği durumlarda Legionella açısından göz ardı edilmemesi gereken risk noktaları arasında yer alır.

Sıcaklık, suyun durgunlaşması, tortu oluşumu, yetersiz bakım ve biyofilm gibi koşullar bakterinin sistem içerisinde çoğalmasına uygun ortam oluşturabilir.

Legionella’nın Tarihçesi ve Türkiye’den Örnekler

Legionella adı, 1976 yılında ABD’nin Philadelphia kentinde düzenlenen American Legion kongresi sonrası ortaya çıkan salgından gelmektedir. Salgında 182 kişi hastalanmış, 29 kişi hayatını kaybetmiş ve yapılan araştırmalar sonucunda daha önce tanımlanmamış olan bakteri tespit edilmiştir.

Türkiye’de de Legionella vakaları ve çevresel pozitiflikler bildirilmiştir. 2009 yılında Alanya’daki 600 yataklı bir otelde beş kesin ve bir olası Lejyoner Hastalığı vakası tespit edilmiş; başka bir çalışmada ise incelenen 52 otelin 11’inde Legionella türleri saptanmıştır. Bu örnekler, özellikle sıcak su sistemleri ve kompleks su tesisatlarında düzenli kontrolün önemini göstermektedir.

Türkiye’de Legionella Kontrolü

Türkiye’de Legionella kontrolü, 13 Mayıs 2015 tarihli ve 29354 sayılı Lejyoner Hastalığı Kontrol Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik ile Sağlık Bakanlığının ilgili kontrol programı çerçevesinde yürütülmektedir.

Kontrol sürecinde tesisin özelliklerine ve risk noktalarına bağlı olarak su sistemlerinin izlenmesi, uygun numune alma noktalarının belirlenmesi, çevresel numunelerin alınması ve Legionella yönünden laboratuvar analizlerinin gerçekleştirilmesi önemli aşamalar arasında yer alır.

Özellikle yataklı sağlık kuruluşları, konaklama tesisleri ve kompleks su sistemlerine sahip işletmelerin yanı sıra; soğutma kuleleri, duş sistemleri, sıcak su depoları, nemlendirme sistemleri, su kullanan endüstriyel soğutma sistemleri veya süs havuzları bulunan üretim ve işletme alanlarında da Legionella riski değerlendirilmelidir.

Burada her klima veya havalandırma sistemi aynı riski oluşturmaz. Legionella açısından esas olarak su kullanan, suyu dolaştıran veya aerosol oluşturabilen sistemler önem taşır.

Numune Alma Neden Önemlidir?

Legionella analizinde güvenilir sonuç yalnızca laboratuvar aşamasına bağlı değildir. Numunenin doğru risk noktasından, uygun yöntemle ve uygun kaplara alınması, taşıma koşullarının korunması ve numunenin izlenebilirliğinin sağlanması analiz sonucunun güvenilirliği açısından kritik öneme sahiptir.

Risk noktasının özelliklerine göre su numunesinin yanı sıra gerekli durumlarda biyofilm değerlendirmesine yönelik swab numunesi de çalışma planına dahil edilebilir.

Denetim Yapılmaması Legionella Riski Olmadığı Anlamına Gelmez

Bir işletmenin bugüne kadar Legionella yönünden resmi bir denetime tabi tutulmamış olması, tesiste Legionella riski bulunmadığı anlamına gelmez.

Özellikle suyun depolandığı, dolaştırıldığı veya aerosol haline gelebildiği sistemlere sahip işletmelerde mevcut sistemlerin değerlendirilmesi, potansiyel risk noktalarının belirlenmesi ve yapılan bakım, kontrol ve gerekli analiz çalışmalarının kayıt altına alınması, etkin bir su güvenliği yönetiminin önemli bir parçasıdır.

Bu nedenle Legionella kontrolü yalnızca denetim dönemlerinde gündeme gelen bir işlem olarak değil, işletmenin risk yönetimi ve hijyen programının bir parçası olarak değerlendirilmelidir.

🔬 Bilim Laboratuvarları olarak, tesisin ve risk noktalarının özelliklerine göre Legionella numune alma sürecini planlıyor; su ve gerekli durumlarda swab numunelerinde Legionella analizlerini TS EN ISO/IEC 17025 akreditasyonu kapsamında gerçekleştirerek güvenilir ve izlenebilir sonuçlar sunuyoruz.

Legionella analizi, numune alma noktalarının belirlenmesi ve tesisinize uygun kontrol planının oluşturulması için teknik ekibimizden destek alabilirsiniz.

📩 Legionella analizi ve numune alma hizmetlerimiz hakkında bilgi ve teklif almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.